اثر روش‌های کاربرد باکتری‌های افزاینده رشد گیاه بر تولید گندم در شرایط شوری خاک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجانشرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

2 دانشیار مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

3 کارشناس ارشد بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

چکیده

در این تحقیق روش­های کاربرد باکتری­های ریزوسفری مفید برای تولید گندم در یک خاک شور با EC پنج دسی­زیمنس بر متر و در شرایط مزرعه مورد بررسی قرار گرفتند. سه سویه از باکتری­های ازتوباکتر، آزوسپریلیوم و سودوموناس به صورت مخلوط فرموله و به عنوان تیمار باکتری­های افزاینده رشد انتخاب گردید. آزمایش بصورت فاکتوریل با طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی و طی دو سال زراعی90-1389 و 91-1390 در مرکز تحقیقات آذربایجان­شرقی اجرا شد. فاکتور اول کاربرد باکتری­های افزاینده رشد در پنج سطح (چهار روش استفاده و یک روش بدون مصرف باکتری) و فاکتور دوم استفاده از کود نیتروژنه در سه سطح (100 و 70 درصد توصیه کودی و بدون مصرف نیتروژن) بود. روش­های کاربرد باکتری­های افزاینده رشد به ­صورت­های آغشته نمودن بذر گندم با باکتری در فصل پاییز هنگام کاشت (بذرمال)، کاربرد با آب آبیاری در فصل بهار (کود آبیاری)، اسپری بر سطح برگ و اندام هوایی گیاه در فصل بهار (اسپری برگی) و تلفیق هر سه روش فوق بود. نتایج تجزیه مرکب مجموع دو سال نشان داد فاکتور روش کاربرد باکتری­های افزاینده رشد و تیمار کود نیتروژنه تاثیر معنی­داری بر افزایش عملکرد دانه و کاه تولیدی داشتند. استفاده از باکتری­های افزاینده رشد به روش بذرمال، کود آبیاری و اسپری برگی عملکرد دانه را نسبت به شاهد (بدون استفاده از باکتری) به ترتیب 5/46، 3/37 و 9/24 درصد افزایش داد. در تیمار کود نیتروژنه سطوح 100 و 70 درصد توصیه کودی عملکرد دانه را نسبت به تیمار شاهد (بدون مصرف کود نیتروژنه)، به ترتیب 6/18 و 1/9 درصد افزایش داد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of different application methods of plant growth promoting rhizobacteria (PGPR) on wheat growth in a saline soil

نویسندگان [English]

  • A. R. Tavasolee 1
  • A. Asgharzade 2
  • S. Zamani 3
چکیده [English]

In this research, different application methods of PGPR were evaluated on wheat productivity in a saline soil (EC=5 dS/m) under field conditions. Three strains of Azotobacter, Azospirillum and Pseudomonas bacteria mixed and formulated as PGPR treatment. The experiment was conducted in a factorial randomized block design for two years 2010-11 and 2011-12 in agriculture and natural resources research and education center of East Azarbaijan. The first factor was PGPR application methods in five levels (four PGPR using methods and no- PGPR  application) and the second factor was three levels of nitrogen fertilizer treatment (0, 70 and 100 percent of recommended rates of nitrogen). PGPR application methods involved inoculation of wheat seeds with bacteria in autumn sowing (seed treatment), implication of bacteria in spring through  irrigation water (fertigation), spraying plant leaves and shoots with bacterial suspension  in spring (foliar application) and the combination of those three methods. Combined analysis of data for two years showed that PGPR application methods and nitrogen fertilizer had significant effects on increasing grain yield and biomass production. Using PGPR in seed treatment, fertigation and foliar application methods comparing to control treatments (without PGPR) increased grain yield 45.5, 37.3 and 24.9 %, respectively. The 100 and 70 % of N fertilizer recommendation treatments increased grain production 18.6 and 9.1 % respectively more than control (without fertilizer) treatments. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rhizosphere Bacteria
  • seed treatment
  • Fertigation
  • Foliar application
  • Nitrogen fertilizer